بینایی از جمله نعمتهای خدادادی است و در صورت نداشتن چشمهای سالم مشاهده محیط اطراف و لذت بردن از تماشای زیباییهای جهان آفرینش میسر نخواهد بود.
به گزارش روز جمعه خبرنگار گروه دانشگاه و آموزش ایرنا، همه ساله به منظور آگاهسازی در خصوص نابینایی و اختلالات بینایی، دومین پنجشنبه ماه اکتبر به عنوان روز جهانی بینایی (WSD) نامگذاری میشود. امسال این روز مقارن با ١٨ مهر ماه است و فرصت مناسب و تلنگری است تا به چشم ها به عنوان عضوهای حیاتی بدن توجه بیشتری داشته باشیم.
در گزارش جدید سازمان بهداشت جهانی آمده است که بیش از یک میلیارد نفر در دنیا از مشکلاتی در دید رنج میبرند که یا قابل پیشگیری هستند یا قابل درمان. این گزارش همچنین میافزاید مجموع افراد دارای مشکلات بینایی در جهان، بیش از ۲.۲ میلیارد نفر است.
این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد همچنین وجود ۶۵ میلیون انسان نابینا در جهان را موضوعی غیرقابل قبول خواند و خاطرنشان کرد انسانها باید در حوزه بینایی، خدمات قابل قبول دریافت کنند.
سازمان بهداشت جهانی در این گزارش از کشورهای جهان خواسته مراقبت از چشم را در برنامههای ملی خود بگنجانند.
ساز و کار بینایی
طبق گزارش ها، بخشهای مختلفی از چشم در فرآیند بینایی نقش دارند که ابتدا بافت قرنیه است که نور ابتدا از آن عبور میکند. قرنیه بافتی شفاف و گنبدی شکل است که سطح چشم را پوشانده است و نور ورودی توسط این ساختار انکسار پیدا کرده و میشکند.
عنبیه، بخش رنگی چشم، اندازه مردمک را تنظیم میکند. میزان نور ورودی به داخل چشم توسط مردمک کنترل میشود.
عدسی نیز در واقع در پشت مردمک، بخش شفافی از چشم است که با متمرکز ساختن نور بر روی شبکیه باعث ایجاد تصویر می شود.
شبکیه بافتی نازک، ظریف و حساس به نور و شامل سلولهای مخصوصی به نام فتورسپتور (گیرندهی نوری) است و این سلولها پرتوهای نوری را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل میکنند. سیگنالهای فوق پردازش شده و بوسیله عصب بینایی از شبکیه چشم به مغز انتقال می یابد.
عصب بینایی، مجموعهای متشکل از یک میلیون فیبر عصبی است. پس میتوان نتیجه گرفت که ما با مغز خود میبینیم و چشمها تنها در ارتباط با جمعآوری اطلاعات بینایی و شروع این فرایند پیچیده، ایفای نقش میکنند.
شایع ترین اختلالات بینایی کدامند؟
عیوب انکساری چشم شایعترین اختلالات بینایی محسوب می شود که این اختلالات با نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی شناخته میشوند.
این اختلالات هنگامی بروز میکنند که شکل چشم امکان تمرکز مستقیم پرتوهای نوری بر روی شبکیه را ایجاد نمی کنند. طول کره چشم (کوتاه یا بلند شدن آن)، تغییرات شکل قرنیه یا پیر شدن عدسی چشم میتواند بروز عیوب مذکور را بدنبال داشته باشد. بیشتر افراد یک یا چند مورد از عیوب انکساری چشم را تجربه میکنند.
انکسار نور چیست؟
انکسار نور به شکستهشدن پرتوهای نوری حین عبور از یک جسم به جسم دیگر اطلاق میشود. انکسار پرتوهای نوری حین عبور از قرنیه و عدسی، امکان بینایی را فراهم میکند. سپس نور بر روی شبکیه متمرکز میشود. شبکیه پرتوهای نوری را به پیامهای عصبی تبدیل کرده و آنها را از طریق عصب بینایی به مغز منتقل میکند.
مغز در ادامه سیگنالهای عصبی را به صورت تصویر پردازش میکند.
نزدیک بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی شایع ترین عیوب انکساری
شایعترین عیوب انکساری چشم شامل نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی است در نزدیکبینی که «میوپیا» نیز نامیده میشود، اشیای نزدیک به صورت واضح دیده میشوند؛ اما اشیای دور حالت کدر و ناواضح دارند. در این عارضه، نور ورودی در مقابل شبکیه متمرکز میشود.
دوربینی یا «هیپراوپیا»، یکی از شایعترین نوع عیوب انکساری چشم محسوب می شود. در دوربینی، اشیای دور بسیار واضحتر از اشیای نزدیک دیده میشوند. گرچه افراد مختلف تجربههای متفاوتی از این عارضه دارند. برخی افراد مبتلا، بهخصوص در سنین پایین، متوجه هیچ مشکلی در بینایی خود نمیشوند. در افراد مبتلا به نوع شاخص دوربینی نیز ممکن است اشیا در هر فاصلهای، دور یا نزدیک، ناواضح باشند.
آستیگماتیسم عارضهای است که در آن چشم پرتوها را بهدرستی بر روی شبکیه متمرکز نمیکند. در نتیجه، تصاویر ناواضحی تشکیل میشود.
پیرچشمی عارضهای مرتبط با سن است که در آن متمرکز ساختن پرتوهای نوری با مشکل مواجه میشود. در واقع با افزایش سن، قابلیت تغییر شکل عدسی کاهش یافته و این عیب انکساری بروز میکند.
چه کسانی در معرض ابتلا به عیوب انکساری چشم هستند؟
پیرچشمی غالبا در افراد بالای ۳۵ سال ظهور می کند، دیگر عیوب انکساری نیز، هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده میشوند. به نظر میرسد احتمال ابتلا به این عیوب در افرادی که پدر یا مادر مبتلا دارند، بیشتر از سایرین است.
دید غیرواضح شایعترین علامت عیوب انکساری است و از دیگر علائم نیز میتوان به دوبینی، مهآلود و کدر بودن میدان دید، وجود تابش خیرهکننده یا هاله در اطراف نورهای روشن، لوچی، سردرد، خستگی چشم اشاره کرد.
در خصوص اینکه عیوب انکساری چشم چگونه تشخیص داده میشوند نیز متخصص چشم طی معاینهی عمومی اپتومتری، این عیوب را می تواند تشخیص دهد. افراد مبتلا معمولاً با شکایت از ناراحتیهای دیداری یا دید ناواضح به پزشک مراجعه میکنند. اگرچه برخی افراد نیز از این که میتوانند دید واضحتری داشته باشند، اطلاع ندارند.
عیوب انکساری چشم با عینک، لنزهای تماسی یا جراحی اصلاح می شوند.